Son Osmanlı Şeyhülislâmı Hayri Efendi’nin Ürgüp’lü Olduğunu Biliyor muydunuz?
Son Osmanlı Şeyhülislâmı Mustafa Hayri Efendi’nin, Ürgüp doğumlu olduğu ve köklerinin Karamanoğulları’na dayandığı belirtildi. İttihat ve Terakki’nin önde gelen isimlerinden ve Meşrutiyet dönemi önemli figürlerinden olan Hayri Efendi, 1867 yılında Ürgüp’te dünyaya geldi. Temel eğitimini Ürgüp ve Sivas’ta tamamlayan Hayri Efendi, İstanbul’da Fatih’teki Başkurşunlu Medresesi’ni 1895’te bitirdikten sonra Darülfünun Hukuk Şubesi’nden de 1897’de mezun oldu. Osmanlı İmparatorluğu’nda adli görevlerde bulunan Hayri Efendi, 1908’de Niğde’den mebus seçildi ve ilerleyen yıllarda Adalet ve Evkaf Nazırlığı yaptı. 1914’te Şeyhülislam olarak atanan Mustafa Hayri Efendi, Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı’nın savaşa girmesi için Cihad-ı Ekber fetvasını hazırladı.
Hayri Efendi’nin günlükleri, yalnızca Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemine ışık tutmakla kalmayıp, dönemin siyasi çalkantıları ve önemli hadiselerine dair önemli ipuçları da sunuyor. Bu günlükler, hem Mustafa Hayri Efendi'nin karanlıkta kalan yönlerini gün yüzüne çıkarıyor, hem de Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecindeki pek çok olayı daha iyi anlamamıza olanak sağlıyor.
Ayrıca, Hayri Efendi'nin torunu Ali Suat Ürgüplü’nün, Mustafa Hayri Efendi’nin günlüklerini konu alan doktora tezini 2012 yılında tamamladığı ve Türk dili ve tarihi üzerine akademik çalışmalarını sürdürdüğü öğrenildi.
